Het Mathilde project

Het schilderij van Mathilde, geschilderd door Carel Willink en de creatie van Fong Leng die door Mathilde gedragen werd voor dit schilderij. Beiden te bewonderen in het kasteel van Ruurlo, een dependance van Museum MORE.

Op 7 Juli 2018 zou Mathilde (de Doelder) Willink 80 jaar geworden zijn. En omdat zij is geboren en opgegroeid in Terneuzen hebben wij, een club van lokale kunstenaars en galeriehoeders, besloten dat we die dag gaan vieren met kunst, theater, extravaganza, muziek en feestelijkheid.

Terneuzen staat niet bekend als een stad der kunsten. Toch heeft de stad alles in huis om dat te kunnen worden. De unieke ligging van de stad aan de Schelde, de havens, de oude binnenstad, Toonbeeld en met de Belgische grens op een steenworp afstand, is Terneuzen een uitermate geschikt podium voor kunsten en alles wat daaraan verwant is. We missen echter een ‘eyecatcher’ voor een groot evenement op dit terrein. Lang hoeven we niet na te denken over die ‘eycatcher’, want we hebben nog steeds een beroemde oogappel van onze stad die geschiedenis heeft gemaakt in de Nederlandse kunstgeschiedenis. Mathilde. Hier beter bekend als Tilly van Terneuzen.

V.l.n.r. Anne Mannaerts, Roeland van der Kley en Elaby Berger.

Anne Mannaerts, van galerie/café Lokaal 54, Elaby Berger, van Elabyart, en ik, Roeland van der Kley, zijn de initiatienemers.

Het idee voor een Mathildedag lijkt een schot in de roos. We willen dit evenement jaarlijks laten terugkeren in Terneuzen om Mathilde te eren. De laatste tijd valt er een hernieuwde belangstelling in haar en het werk van Carel Willink waar te nemen. De mogelijke reden daarvan is het onlangs verschenen boek over haar van Lisette de Zoete. Dat boek bracht ons feitelijk ook op het idee om haar 80-ste verjaardag te gaan vieren in haar geboortestad Terneuzen.

Het leven en werk van Carel Willink kan nooit zonder de intense invloed van Mathilde gezien worden. In Ruurlo is momenteel het werk van Carel Willink ondergebracht in het kasteel van Ruurlo. Dit beschouw ik als een meesterzet van Museum MORE, waar veel werk van zijn tijdgenoten, realisten en magisch realisten is ondergebracht. Door het werk van Willink hier onder te brengen is er een unieke periode uit de Nederlandse kunstgeschiedenis op sublieme wijze in het licht gezet en in dat licht komt ook Mathilde weer in de belangstelling te staan. Goed beschouwd mag ik wel stellen dat we haar bijna vergeten waren. Maar door een samenloop van omstandigheden staat ze nu weer volop in de belangstelling.

De etalage van Van der Zande aan de Noordstraat in Terneuzen

Muppie in Den Haag

Hoe dat komt dat Mathilde lijkt te zijn herontdekt zal niemand exact weten, maar dat het boek van Lisette hiertoe heeft bijgedragen lijkt mij wel vast te staan. Ik zag het in de etalage liggen van vele boekhandels. Ook die van de boekhandel van Van der Zande, hier in Terneuzen. Die boekhandel ligt aan de Noordstraat. De straat waar Mathilde heel vaak doorheen is gelopen. Ik probeer me dan voor te stellen hoe het zou zijn als ze daar nu doorheen liep en haar eigen boek in de etalage zag staan. En wat te denken van de vele muppies door het hele land met de poster voor de ‘Willink-collectie’ van Museum MORE in het kasteel van Ruurlo.

Lisette de Zoete en Fong Leng tijdens de opening van de expositie van Fong Leng bij Morren Galleries te Amsterdam op 4 Juni 2017.

Een andere ‘component’ in dit verhaal is ongetwijfeld Fong Leng. Willink, Mathilde en Fong Leng vormen samen een soort van ‘artistieke heilige drie eenheid’ die bepalend was voor het succes van zowel Willink, Mathilde als Fong Leng zelf. Als je een foto of schilderij van Mathilde ziet zie je steevast een creatie van Fong Leng. Noem het geen kleding of mode, want het zijn stuk voor stuk kunstwerken.

Hieronder een artikel van Lisette de Zoete (overgenomen van facebook) waarin ze precies aangeeft wat ik bedoel.

‘1975. Het is lente als de onthulling van het laatste schilderij dat Willink van Mathilde maakt, groots plaatsvindt in Galerie Siau in Amsterdam. Tevens is er een tentoonstelling georganiseerd ter gelegenheid van Carel Willinks 75ste verjaardag. Over het nog te onthullen schilderij hangt sierlijk een door Fong-Leng ontworpen kleed van rood satijn met daarop tweemaal in gouddraad de naam Willink. Naast het doek staan Mathilde, Willink en Fong-Leng. Wanneer het doek voorzichtig voor het schilderij wordt weggetrokken en steeds meer van het levensgrote schilderij zichtbaar wordt, klinkt er door het publiek een luid ‘oh’ en applaus. Mathilde vertelt later: ‘Harry Mulisch zei na de vernissage in Galerie Siau, dat er slechts één keer eerder ergens zo’n drukte was geweest: bij de opening van de tentoonstelling van de Mona Lisa in Tokio. Ik vond dat erg schattig van hem.’
Naar aanleiding van de expositie verschijnt het boek 8 Realisten, een bundeling van het werk van acht Nederlandse realisten. In dit boek draagt Willinks schilderij de titel Portret Mathilde. Het doek wordt ook wel Het Staatsieportret genoemd.”

Foto: De feestelijke onthulling van Het Staatsieportret door Fong-Leng in Galerie Siau.
Fotograaf onbekend.
Bron: ‘Mathilde, muze, mythe, mysterie’, Lisette de Zoete, 2016.

*Het laatste portret dat Willink van Mathilde maakte is permanent te zien bij Museum MORE, locatie Museum MORE Kasteel Ruurlo.

Van links naar rechts: Mathilde, naast haar, nog net zichtbaar, Carel Willink en Fong Leng.

Het is een wonderlijke samenstelling van mensen. Een soort magische driehoek, die niet had bestaan als men elkaar niet op het juiste moment had ontmoet. Zonder Mathilde had Carel Willink niet naast Fong Leng gestaan, en zonder Carel was Mathilde waarschijnlijk niet de ster geworden die ze uiteindelijk werd, hoewel je daar aan kan twijfelen, want de Muze was niet naar Amsterdam gekomen om er een onopvallend gezapig leven te gaan leiden. Ze had al het nodige stof doen opwaaien in Terneuzen en zag in haar vertrek naar Amsterdam haar kans liggen om een vulkanische uitbarsting teweeg te brengen.
Door Carel Willink had Mathilde een sprong gemaakt in de Amsterdamse scène en zou ze landelijk doorbreken als fenomeen. Willink echter maakte door Mathilde eveneens een sprong. Totdat hij Mathilde leerde kennen ging het hem niet zo fortuinlijk af. Door Mathilde kwam ook hij op een hoger voetstuk te staan en kon hij aanzienlijk meer gaan rekenen voor zijn schilderijen. Willink kon dus niet zonder Mathilde en andersom kon Mathilde niet zonder Willink. Fong Leng werd ontdekt door Mathilde die meteen haar belangrijkste ambassadeur werd. Fong Leng kon ook zonder Mathilde hogerop komen, maar door de verschijning van Mathilde steeg haar naam ook met raketsnelheid.
Het plan voor de viering van een Mathildedag in Terneuzen draait dan wel primair om Mathilde, maar in zekere zin ook om Carel Willink en Fong Leng. De viering van haar 80-ste verjaardag moet dan ook gezien worden als een zijdelingse herdenking van dit illustere trio.

De website

Van een wild plan werd het Mathilde project steeds serieuzer. We begonnen met het opzetten van een web-site en een facebook pagina om ons plan wereldkundig te maken en om beroepskunstenaars uit te nodigen om hieraan deel te nemen. Ook was het voor ons heel belangrijk om er zo achter te komen of een dergelijk plan ook in Terneuzen gedragen werd. En dat bleek het geval.

Zelf ga ik een drieluik maken voor Mathilde. Het wordt een altaarstuk, zoals je dat aan kan treffen in een kerk. Mathilde wilde graag vereerd worden en daarom ‘schenk’ ik haar een echt instrument ter verering op haar 80-ste verjaardag.

Het wordt dus een monumentje voor Mathilde dat permanent ergens in de stad Terneuzen te zien zal zijn zodat iedereen die het wil er elke dag naar toe kan lopen om het te zien, of om er een kaarsje op te steken voor haar.

Over de exacte locatie waar dit werk komt te staan lopen momenteel nog onderhandelingen, maar dat we er een mooi, goed bereikbaar, plekje voor gaan vinden staat vast. Net als een oud altaarstuk in de kerk zal ook dit monument in hout worden uitgevoerd en als je het ziet zal je het idee krijgen alsof het er al eeuwen staat.

Later zal er ook een standbeeld voor Mathilde verrijzen op de Scheldedijk, tegenover het Schelde Theater. Dat was de plek waar Mathilde vaak te zien was. Op die plek zal het ‘Mathildeplein’ worden aangelegd. Een mooi pleintje met bomen en heel speciale banken met uitzicht over de stad en de Schelde. Die plannen zijn nu alleen nog maar plannen, maar de eerste serieuze stappen tot uitvoering hiervan zijn al gezet.

Op 11 Oktober werd de Stichting Mathildedag Terneuzen een feit. Bij de notaris te Hulst werd de akte getekend en zijn we nu officieel een stichting. Dit geeft ons de ruimte om echt te gaan lobbyen voor de Mathildedag.

De kurk ging van een fles Champagne en we weten dat we het vanaf nu druk gaan krijgen met organiseren. Eén ding is zeker. We zijn precies op het juiste moment met deze plannen gestart, want Mathilde ligt momenteel volop in de belangstelling.

De krant (PZC) van Woensdag 2 Oktober 2017. Er wordt even stil gestaan bij de dood van Mathilde op 25 Oktober 1977. Ik sta er met een foto van het drieluik in worden bij.

En als er hier, in Zeeland, over Mathilde geschreven wordt in de krant, komen wij ook in beeld. Het is inmiddels wel bekend dat we met het organiseren van de Mathildedag bezig zijn.

Op 24 November 2017 tekenen we alle aktes, contracten en overeenkomsten met de desbetreffende instanties. We zijn nu officieel een stichting met een (culturele( ANBI status en daarmee kunnen we nu pas echt aan de slag. Het heeft lang geduurd en de tijd begint te dringen. Maar we zijn nog op tijd.

In het atelier begint mijn drieluik voor Mathilde al enige vorm te krijgen. Het middenpaneel is al bijna voltooid en de twee zijpanelen staan opgespannen te wachten op bewerking. Op de bovenstaande foto is al een beetje te zien hoe groot het wordt. 3.5 meter breed en 4.5 meter hoog, als het drieluik in het altaarstuk is gemonteerd dat hier nog voor gemaakt moet worden.