Herman Donkelaar

Soms kom je wel eens iets leuks tegen bij de kringloop. In dit geval bij de Zeeuwsche Krinloopbeurs in Sint Jansteen. Een leuk schilderijtje. Speels en naïef geschilderd en toch ook met een zekere kwaliteit. De compositie is leuk, de vlotte toets spreekt me aan en ik hou wel van zo’n gekunseld werkje. Dat maakt het meteen aandoenlijk. Het werkje boeit me en gezien de aanschafprijs van 25 Euro kan ik het niet laten om het aan te kopen.

Maar wat is het? De handtekening zegt me niets. Paulette, de eigenaresse van de winkel, weet het ook niet. Dit is zo’n ‘ontdekkingen paradijs’. Hoeveel leuke ontdekkingen ik hier al niet gedaan heb weet ik niet meer maar het zijn er veel. En elke ontdekking is weer een nieuw avontuur.

De handtekening van de schilder zegt me niets. Maar het werkje op zich komt me ergens bekend voor. Even dacht ik dat het iets Zeeuws was, maar al vrij snel kwam ik er achter dat dit de Vischpoort was van Harderwijk. Vermoedelijk geschilderd door Herman Donkelaar. En dan begint de zoektocht meteen leuk te worden.

Via internet speur ik al snel veel informatie op over twee kleurrijke broers. Herman en Appie Donkelaar uit Harderwijk. De een schilderde en de ander maakte de lijstjes voor die schilderijtjes. Een soort schilderijen fabriekje in een oude werkplaats. Herman was de schilder en Appie de lijstenmaker. Maar als het nodig was schilderde Appie ook schilderijtjes om de voorraad op peil te houden.

Een Galeriehouder uit Nuspeet schrijft het volgende over hen:

H.G. Donkelaar kunstschilder

Herman Donkelaar werd geboren in Harderwijk in 1920 en overleed in 1972. Herman, schilderde op verzoek of zomaar uit inspiratie, veel botters, vispoort uit allerlei hoeken, heide met schapen, bomenlaantjes enz.

Zijn broer Appie deed meer de omlijsting van de kunstwerken. Het waren broers met een gebruiksaanwijzing op de rug. Soms ging Herman wel eens boodschappen halen maar kwam niet terug, Appie ging dan kijken waar hij bleef, ach dat was niet zo moeilijk, tegenover hun atelier was een café, van Maanen, en meestal logeerden ze dan daar overdag.

Ze woonden op de Hogeweg in een klein huisje en als de werkdag voorbij was fietsten ze achter elkaar naar huis toe. Soms liep Herman naast de fiets dan wist je dat het bezoek aan het café was uitgelopen. Later toen Herman was overleden, verhuisde Appie een paar woningen verderop richting boulevard aan de Vijhestraat en had daar een winkeltje.

Later is Appie naar een verzorgingstehuis in Nijkerk gegaan en aldaar overleden. Einde tijdperk Veluwse/Harderwijkse schilders maar voor de archieven eeuwig genoteerd.

Nu doet er zich al gelijk een probleem voor met de wijze waarop Herman Donkelaar signeert. Hier links zie je hoe hij dat deed en dat komt niet overeen met de signering op het door mij gekochte schilderijtje, terwijl de stijl van schilderen zeer beslist van deze Herman Donkelaar lijkt te zijn.

Ter vergelijk laat ik deze detail foto zien van het werkje dat ik nu in mijn bezit heb. Daar lijkt te staan: H A??— Herman Ansingh? Een tijdgenoot van de gebroeders en tevens woonachtig in Harderwijk.

Maar die signeerde als op bovenstaande detail foto. Ook zijn verhaal staat op de site van de galeriehouder uit Nuspeet.

Herman Ansingh kunstschilder

Herman Johannes Ansingh werd geboren op 20 maart 1880 in Nijmegen. Als zoon van Borcherd Johan Frederik Ansingh en Maria Cristina Cornelia Melms. Vader heeft een tabakszaak in de tamelijk deftige Boerstraat nr. 35 in Nijmegen.

Woonde en werkte in Nijmegen, Den Haag, Amsterdam, Harderwijk, Nijmegen tot 1938, Den Haag 1938-1955, daarna in Harderwijk. Leerling van de Rijksnormaalschool te Amsterdam (1901-1902) en van de Rijksacademie aldaar (1902-1905). 

In 1908 verhuist hij naar Den Haag waar hij trouwt op 24-07-1912 met Jeanette Ossedrijver. Een week na het huwelijk vestigt het echtpaar zich in Harderwijk (Smeepoort A nummer 260). Schilderde, tekende en etste landschappen en vooral oude buurtjes, oude stadjes (Harderwijk). Herman Ansingh overleed in Harderwijk op 6 september 1957

Via collega’s, kunsthistorici, handelaren en veiling deskundigen kom ik steeds meer te weten over deze kleurrijke gebroeders Donkelaar uit Harderwijk. Een zeer leuke zoektocht ontspint zich. Het schilderijtje gaat steeds meer voor me betekenen en het krijgt meteen een prominente plaats in mijn woning. Wordt vervolgd.

17 thoughts on “Herman Donkelaar

    • Dank je. Het is sowieso leuk om iets te ontdekken om er dan vervolgens achter te komen dat er een heel leuk verhaal achter zit. Het schilderijtje zelf heeft iets heel aandoenlijks. Ik zie die twee broers al in hun werkplaatsje zitten knutselen. Ik vind het een erg leuke vondst die beslist nog een vervolg gaat krijgen.

  1. Geachte mevrouw. Het stukje is overduidelijk een Donkelaar. Ik heb er 10 tallen van hem verkocht tbv de boeldag van onze Kerk. De huidige waarde is afhankelijk van de grootte 150 tot 250 euro voor een Vispoort. Deze schilderde hij het meest. De stukjes van voor de jaren 60 zijn beter daar hij toen nog geen zg broodschilder en meestal nuchter was. Uw schilderstukje lijkt mij uit die tijd.

    Vriendelijke groet

    W. Brandsen

    • Beste Willem Brandsen, hartelijk dank voor deze informatie, maar ik ben geen mevrouw, voor zover ik weet. Het schilderijtje van Herman Donkelaar, wat ik in mijn bezit heb, sprak me meteen aan toen ik het vond. Ik had nog nooit van deze twee vermaarde broers gehoord en ik kon er vrijwel niets over terugvinden op internet. Maar na enig speurwerk in het Harderwijkse kwam ik steeds meer informatie over hen tegen. Een foto van Appie heb ik kunnen vinden, maar nog niet één foto van Herman. Mocht u er een weten te vinden dan zou ik die heel graag willen publiceren bij het verhaal.

    • Geachte heer Brandsen,

      Waar kan ik de echtheid van een H. Donkelaar schilderij aan herkennen.
      Mijn vader heeft een schilderij op zolder staan met bijna exact dezelfde handtekening als op het eerste plaatje.

      Met vriendelijke groet Paul

    • Beste Ronald, wij vroegen ons af hoe dit schilderij er uit ziet?
      Staat er toevallig ook een waterput op? Zo ja , dan weet ik meer over de herkomst.
      Vr gr luko

  2. Geachte mevrouw/heer,
    Ik wil graag even reageren op de schilderijtjes van de kunstschilder Herman Donkelaar.

    Mijn vader was geboren in Harderwijk (1917) en zijn naam was Johan Jansen en zijn moeder had de bijnaam van “manke steijn”
    Hij heeft 2 schilderijtjes laten schilderen door Herman, 1 van de Vischpoort die ik in mijn bezit heb, waar mijn vader ook gewoond heeft, en 1 van een botter in groter formaat en die is in bezit van mijn broer.

    Als wij met mijn ouders naar Harderwijk gingen vanuit Loosdrecht waar mijn ouders woonde wilde hij ook altijd even naar de vischpoort kijken en paling kopen bij een neef, dat was een uitje voor mijn ouders en leuk voor ons.

  3. Beste Pieter,

    Wat leuk om te lezen. Ik ben ooit nog van plan om een goed artikel te schrijven over de gebroeders Donkelaar. Daarvoor ben ik nog steeds op zoek naar een foto van Herman. Mocht u daar een foto van hebben dan ben ik daar heel benieuwd naar. Tot nu toe heb ik nog steeds geen goede foto van hem kunnen vinden.

    Hartelijke groet, Roeland van der Kley

  4. I have recently acquired some paintings of Fa. H Donkelaar , dated 1945;
    when sent to England. 50/70, 2x 40/60, and 40/50.
    Provenance is solid .
    May be auctioned in the coming months

  5. Dag, Ik kom uit Harderwijk.
    Wij woonden om de hoek van de Vijhestraat in de Bruggestraat. Ik werd vaak naar het winkeltje gestuurd om iets te laten inlijsten, een borduurwerkje, een diploma. Ik herinner me een donkere gang, een duistete rommelige ruimte waar overal schilderijen en lijsten stonden. Ik was altijd wat bang voor de heren, ze roken altijd naar drank en rook.
    Ik heb een schilderij van Herman, het Leuvenumse bos. Het verhaal gaat dat mijn opa eea voor Herman en Ab gedaan had maar dat ze niet konden betalen. Mijn opa zou daarvoor in de plaats bovengenoemd schilderij gekregen/ bedongen hebben.
    Er werd gezegd dat Herman de mooiste dingen maakte als hij gedronken had. Er is een foto in het boek Harderwijk na 1945 deel2 Geschiedenis in woord en beeld, blz 166 waar beide broers een visje eten. Niet zo duidelijk herkenbaar.

    • Beste Jeannette,

      Hartelijk dank voor de informatie. Ik ben nog steeds op zoek naar een goede foto van de gebroeders. Met name een goede foto van Herman. Die heb ik nog steeds niet kunnen vinden.

      Hartelijke groet,
      Roeland.

  6. ….trouwens, mijn moeder, 93 jaar, weet ” alles” nog van Harderwijk van vroeger, ook van de broers Donkelaar weet ze vast nog wel eea te vertellen.

  7. ….trouwens, mijn moeder van 93 weet nog ” alles” van Harderwijk van vroeger. Ze zal ongetwijfeld het eea kunnen vertellen over de broers Donkelaar.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *