Monumentaal dagje

DCIM104MEDIA

Omdat ik op de foto’s niet goed kon zien wat ik aan het schilderen was ben ik naar de Grote Kerk gelopen om het grafmonument van Engelbrecht I van Nassau en Johanna van Polanen te tekenen. Dat helpt. Nu zie ik alles wat ik op de foto niet kon zien en heb ik in een half uurtje alles erop staan.

DCIM104MEDIADat hebben wij toch maar mooi op loopafstand van het ateliergebouw staan. Het is een ingewikkeld monument met erg veel detail. In het monument staan Engelbrecht I van Nassau en Johanna van Polanen in de linkerhoek afgebeeld met gevouwen handen. Het is maar dat je het weet.

En als ik hier zo zit te schetsen voel ik me toch wel een gezegend mens. Op de zware zuilen die het monument flankeren staan mysterieuze zwarte krijt symbolen getekend die zo inspiratie kunnen leveren voor een nieuw Dan Brown boek over een kerkelijk mysterie. Maar van Ron, een van de vaste medewerkers van de Kerk, hoor ik dat dat tekentjes zijn van de bouwmeesters van weleer. De stenen werden in een steenhouwers atelier gemaakt op enige afstand van de kerk die ze toen aan het bouwen waren. Om de metselaars te helpen werden er tekentjes op de stenen gezet zodat die wisten welke steen ze er tegenaan mochten metselen. Mysterie opgelost. Ze zijn alleen vergeten die tekentjes uit te gummen.

atelier 291113

In het atelier kan ik, met behulp van mijn schets, het monument verder af gaan schilderen. Ik snap nu hoe het in elkaar zit en dan is het klusje zo gedaan. Langzaam maar zeker begin ik op mijn achterstand in te lopen en ben ik tegen het eind van de dag weer op schema. Dan kan ik ineens, in mijn atelier, naar de Grote Kerk kijken.

DCIM104MEDIA

Hans Versfelt werkt intussen door aan zijn schilderijen van de Veemarktstraat. Op de foto hierboven zie je hem bezig aan zijn derde schilderij. Zelf is hij vrij kritisch maar ik vind het werkelijk super knap gemaakt. Alles staat in één keer op de juiste plaats en in de juiste kleuren. Hans werkt altijd naar de waarneming en dat is ook iets wat ik in hem zo bewonder.

Hans 2

En dit is zijn uitzicht en zijn derde werk. Voor het juiste effect moest het gaan regenen en dat gebeurde. Hans blij en ik niet want ik moet dan weer door de regen naar huis.

Hans 4

Dit echte meesterwerkje maakte hij aan het eind van de gang. Je ziet de bruidswinkel op de kop van de Veemarktstraat – Catharinastraat. Op de foto komen de kleuren en de intensiteit van het licht niet zo goed uit als in het echt. Maar ik hef niemand uit te leggen wat ik bedoel met bewondering voor dit werk.

Hans 5

En dit is het werk dat hij gisteren maakte vanuit het atelier van Sylvia Thijssen. Let op het zonlicht dat via de bomen op de achtergrond de straat in vloeit langs de gevels en uiteindelijk de voetgangers belicht. Dit is het beeld dat we straks enorm zullen missen.

Het atelier op 28 November 2013

atelier 281113-2

Vandaag heb ik een kans op een nieuw atelier laten schieten. Het betrof hier een nieuw winkelpand in de Heuvel waar ik niks aan heb omdat er alleen slecht licht via een etalage naar binnen kwam. Daarnaast werd ik bepaald niet vrolijk van de omgeving. Nu moet ik een tandje bij zetten op mijn huidige atelier om het werk van het kerkinterieur op tijd af te krijgen.

atelier 281113-3

Het schiet nog niet echt op omdat ik de afgelopen tijd erg ben opgehouden, maar er zit al een beetje progressie in.

DCIM104MEDIA

‘S-avonds praat ik nog even na met Hans Versfelt, die hier in het gebouw aan het schilderen is van de stad, zolang het nog kan, en Ramon van der Ven, die net een prachtig werk heeft gemaakt in Meersel Dreef van de toegang tot de heiligenbeelden tuin van de bruine paters.

734484_10152044910239645_1365120952_n

Hierboven zie je het resultaat. Voor mij heel herkenbaar omdat ik hier vaak kom. We hebben al afgesproken dat we er een keer samen gaan schilderen in de heiligen tuin. Ramon werkt momenteel hard aan zijn expositie in Texas. Dat is mede mogelijk gemaakt door de conservator van het Van Gogh Museum uit Amsterdam. Zo zie je maar hoe grote Bredase namen de wereld over gaan en zich dus niet laten remmen door stadsgrenzen.

Drukte in het atelier

DCIM104MEDIA

Vandaag kwam Hans Versfelt langs om wat bij te praten en om wat te tekenen vanuit ons ateliergebouw, nu het nog kan. Het is al weer lang geleden dat we elkaar elke dag tegen kwamen in ons ateliergebouw aan de Haagdijk. Maar het was net alsof we elkaar gisteren voor het laatst gezien hadden.

Naast Hans kwamen ook Franka Wolke en Kees Wouters langs. Dat was heel erg gezellig maar hierdoor ben ik nauwelijks opgeschoten met mijn werk. Het kan me weinig schelen want ik heb genoten van alle gesprekken en inspiratie.

DCIM104MEDIA

Op de foto hierboven zie je Hans aan het werk in het atelier van Sylvia Thijssen vanwaaruit je een prachtig overzicht hebt op de Veemarktstraat.

DCIM104MEDIA

En hier het resultaat. Ik sta telkens weer versteld van de snelheid waarmee Hans zo trefzeker weet te werken.

DCIM104MEDIA

Zelf werk ik verder aan het schilderij van de Grote Kerk. Tegen de tijd dat ik wat kan gaan schilderen is het licht al ver afgenomen en ben ik genoodzaakt om de daglichtlamp voor de dag te halen.

DCIM104MEDIA

Ik werk vandaag vooral verder aan Dorris die er nu al vrij goed op staat. Hierna begint de monsterklus van het schilderen van het kerkinterieur.

Vlaszak en de toekomst

DCIM104MEDIA

Naast ons ateliergebouw aan de Vlaszak zie je al enige tijd grote spandoeken ter aankondiging van de sloop en nieuwbouw hangen. Zo te zien wordt het er niet mooier op en ik kan me nog herinneren dat er prachtige, echte oude, panden gesloopt werden om plaats te maken voor deze schreeuwend lelijke nieuwbouw. Dat was de wil van wethouder Van Dun, die verantwoordelijk was voor de sloop van een groot deel van onze stad.

DCIM104MEDIA

Op deze foto zie je ons deel van het gebouw dat ook gesloopt zal worden. Hier zat ooit de Gemeentelijke Credietbank. De kunstenaars verdwijnen nu uit de Bredase binnenstad. Dat zie ik als een teken van armoede. Ironisch genoeg hangt er voor onze toegangsdeur een poster van een tentoonstelling in Museum De Pont in Tilburg. Voor kunst en cultuur moet je dus niet in Breda zijn maar in Tilburg. Hier in Breda wordt alles afgebroken. Letterlijk. De gemeenteraad denkt er hardop over na om de twee belangrijkste musea, Het MOTI en het Breda’s Museum, af te stoten. Om die reden wilde Breda graag meedoen aan de nominatie voor Culturele hoofdstad van Europa in 2018. En niemand begreep waarom de keuze uiteindelijk op een andere stad viel.

1468551_555654271194200_1388187193_n

Maar ondanks al dat gestuntel blijf ik vrolijk door schilderen aan mijn schilderij van de Grote Kerk. Collega Sylvia Thijssen maakte vandaag deze foto van mij in mijn walhalla. Juist op het moment dat we koffie en thee gingen drinken. Misschien hebben we straks een nieuw ateliergebouw buiten de stad. Beter dan niks, zal ik maar denken.

Thuis-atelier op 25 November

TA 251113

Vlak voordat ik naar het atelier fiets heb ik snel nog even deze foto gemaakt van het ‘thuis-atelier’. Het is de kamer die ik vrij gemaakt heb om door te kunnen blijven schilderen voor het geval ik straks geen atelier meer heb. Maar er gloort hoop voor een nieuw atelier. Op het moment heb ik zelfs twee opties.

Het atelier op 19 November 2013

DCIM104MEDIA

Je ziet het misschien niet maar ik heb opgeruimd. Volgende maand moet ik het atelier uit en nu werk ik me kleurenblind om nog de laatste werken af te krijgen vóór het te laat is. Hier kan ik werken met grote ezels, hogere plafonds als thuis en veel meer ruimte, zodat ik het werk ook op afstand kan zien.

Op de foto zie je hoe ik het schilderij aan het opbouwen ben van de Grote Kerk met Dorris die er aan een paraplu doorheen zweeft. Het is en enorme klus omdat er gigantisch veel detail in zit. Naast het werk staat de lichtstudie die ik nu hard nodig heb om tot het juiste licht te kunnen komen.

DCIM104MEDIA

Een ander werk is dit. Het groeit gestaag voort. Uiteindelijk moeten er 20 portretjes van Jennifer gemaakt worden die hierin laat zien hoe ze zich tot zwarte Piet omtovert. Deze portretjes maak ik thuis. Ik neem er telkens een mee naar het atelier om de serie te voltooien. Het werk is een reactie op de zwarte Pieten discussie. Om twee redenen neem ik hier stelling tegen. Het overschaduwt de werkelijke discussie die aangeslingerd werd door onze ombudsman Alex Brenninkmeijer. Deze waarschuwde, vlak voor die zwarte Pieten discussie losbarstte, voor het verstikkende politieke klimaat in Nederland. Met name op het gebied van racisme.

Zijn waarschuwing werd meteen overschaduwd door de zwarte Pieten discussie waardoor zijn boodschap op de achtergrond kwam. Op de tweede plaats ben ik een Sinterklaas-fan. Ik maak me grote zorgen om de toekomst van ons Sinterklaasfeest dat juist bedoeld is om te verbroederen en om er een aangenaam volksfeest van te maken voor iedereen.

Zwarte Piet hoort daar nu eenmaal bij. In mijn ogen is hij geen racistische karikatuur maar een overblijfsel uit een heel oud verleden toen wij nog oud en nieuw vierden in huisjes van houten palen en strodaken.Oudjaar nam afscheid en Nieuwjaar zou zijn staf overnemen maar die moest eerst weten wat er bij de mensen leefde. Hij klom op de strodaken om door het rookgat de huizen binnen te kunnen kijken waar de mensen bij elkaar zaten rond het vuur en alles vertelde wat hij wilde weten. Doordat hij boven dat rookgat hing werd hij zo zwart als roet.

Om de zonnewende te vieren werden er overal toneelstukjes opgevoerd over Oudjaar en Nieuwjaar. Oudjaar was een oude, kromgebogen man met een lange baard en een houten staf. Nieuwjaar was een jonge man met een gitzwart gezicht. Men maakte Oudjaar door van vlas een lange baard te maken en Nieuwjaar maakte zich zwart met roet uit de schoorsteen.

Later werd dat feest gekaapt door de kerk om vat te krijgen op heidense feesten. Men nam toen de verschijning van Alva als voorbeeld. Die werd door de (streng Katholieke) Spaanse Koning naar Holland gestuurd met een leger om orde te handhaven. De legeraanvoerder was een Moor. Een man die wist hoe je een leger in moest zetten om de orde te handhaven. Dat was de rechterhand van Alva en in die hoedanigheid bepaald geen dom knechtje.

De Kerk bedacht een variant op de verschijning van Alva door Sint Nicolaas naar voren te schuiven met zijn Moorse legerleider en adviseur, die wij maar gemakshalve zwarte Piet zijn gaan noemen. Die Piet had geen zwaard, zoals de Moorse strateeg dat wel had, maar een roe. Hij kwam de orde handhaven en zo werd hij gezien als de boeman.

Nu zijn we op een punt gekomen dat zwarte Piet allang geen boeman meer is maar een soort zwarte clown die niet meer alleen is maar die wordt bijgestaan door een hele horde zwarte Pieten. Daardoor wordt zwarte Piet meer en meer een soort smurf. Hij heeft ook een naam die eerder bij een smurf past dan bij een strenge zwarte Piet die de orde komt handhaven met een Spaans leger. Overigens stammen daar die als Spaanse soldaten verklede types van af die je vroeger nog tijdens de Sinterklaasintocht zag. Blanke mannen met Spaanse helmen, Pieten pakken, speren en hellebaarden.

Piet is nu dus meer een smurf en een entertainer dan een boeman. Op dit punt is de discussie ontstaan. Je zou zwarte Piet kunnen gaan zien als karikatuur van een Afrikaan. Als je het zo ziet dan is hij racistisch en krijgen de tegendemonstranten van mij het volste gelijk. Maar ik zie hem meer als een speler in een prachtig stukje traditioneel volkstoneel waar hij een heel andere rol speelt dan die van zwarte knecht of slaaf.

Je kunt er ook heel anders naar kijken. Vooral als je ooit de film ‘The journey of man’ van Spencer Wells gezien hebt. Hierin laat Wells zien dat wij allemaal afstammen van een stam in Centraal Afrika. Ooit waren we dus allemaal zwart. Zwarte Piet is dan een karikatuur van onszelf. Voor de genen die de film nog nooit gezien hebben heb ik hieronder een link naar YouTube geplaatst om hem te kunnen bekijken.

Zie het Sinterklaasfeest als een prachtig volksfeest voor iedereen en hou dit feest vrij van politieke zever en andere smet. Vier het feest uitbundig en vooral vrolijk en ga zelf eens voor Sint of zwarte Piet spelen. Beleef dan zelf eens hoe je hele groepen kinderen dol gelukkig kunt maken met een handje pepernoten en zo’n prachtig stukje volkstheater.

Als u begrijpt wat ik bedoel

facebook pag

Deze uitnodiging kreeg ik via facebook. ‘Ja, goed idee. Ik doe mee…’ Voor ik het besef heb ik al op het knopje gedrukt. Het is de bedoeling dat iedereen een dag lang als zwarte Piet over straat gaat om te laten zien dat zwarte Piet veel fans heeft. Dit is echt iets voor mij. Elk jaar ben ik wel een paar dagen zwarte Piet en dan moet ik hier wel aan mee doen. Bovendien komt die dag de Sint aan. Onderweg zie ik wel een hoop Pieten maar het hadden er veel meer mogen zijn van mij.

DCIM104MEDIA

Ik beleef een hele dag vol zwarte Pieten-pret en Sinterklaas-lol. En dat terwijl ik mijn handen vol heb aan de zorgen rond mijn atelier. Misschien was het daar alleen al goed voor. Even wat anders. Op de terugweg naar huis maakte ik deze foto. Goed kans dat ik dit ook nog eens ga schilderen.

DCIM104MEDIA

En dan krijg je dit te zien als ik thuis verder werk aan de 20 portretjes van Jennifer. Ik heb eigenlijk geen tijd voor deze flauwekul maar ik blijf het leuk vinden. De hele dag blijf ik dan ook zwarte Piet. Al was het alleen maar om de belofte in te lossen voor mijn deelname aan de Nationale zwarte Pieten dag.

DCIM104MEDIA

En vandaag is alles weer ‘gewoon’ en ben ik begonnen aan een nieuw portret naar een foto van Sandy (Lawson). Het wordt een soort Mona toetje. Comic relief het het.

DCIM104MEDIA

Als u begrijpt wat ik bedoel.

DCIM104MEDIA

En dan is dit het resultaat van een dagje stevig doorschilderen. Alles staat er op en nu is het een kwestie van alles schilderen wat ik zie. Elk detail van een hoofd vol slagroom. En dat wordt nog een hele klus want ik zie enorm veel details. Rond vier uur is het licht al aan het afnemen en dan stop ik. Ik breng het werk naar het atelier om het daar verder te kunnen voltooien met betere ezels en voorzieningen. Maar ik weet nu al dat ik thuis goed kan werken met de middelen die ik heb.

Nood-atelier

DCIM104MEDIA

Om te voorkomen dat ik straks geen atelier meer heb heb ik thuis een kamer vrijgemaakt die kan dienen als nood-atelier. Ik heb er fantastisch goed licht maar de ruimte is te klein om afstand te kunnen nemen. Ik werk er nu aan het schilderij van de Grote Kerk waar Dorris met een paraplu doorheen zweeft.

thuisatelier 121113-2

Maar ik werk er ook al een tijdje aan wat kleiner werk waar Jennifer model voor heeft gestaan (zie foto hieronder).

Jennifer t.a

Voor dit soort portretjes is de ruimte heel geschikt maar voor het wat grotere werk moet ik toch echt naar mijn atelier aan de Vlaszak. Daar ben ik nu aan het opruimen om de verhuizing mogelijk te maken. Alles moet daar weg omdat ons gebouw gesloopt gaat worden. Maar omdat ik echt niet zonder fatsoenlijke ezels kan, de hoogte en de afstand nodig heb, besluit ik om het werk van de Grote Kerk daar toch af te maken. Het zal het laatste werk worden wat daar gemaakt wordt.

thuisatelier 121113-3Thuis heb ik nu het schetswerk kunnen doen waar ik redelijk tevreden over ben. Alles staat er wel zo’n beetje op en de verhoudingen kloppen goed. Dat kan ik, met behulp van foto’s, goed nameten. Maar voor het echte schilderwerk heb ik meer ruimte nodig.

De schaarse tijd die mij nog rest gebruik ik om op jacht te gaan naar een nieuw atelier. Maar in geval van nood kan ik dus thuis verder werken.

Het atelier op 11 November 2013

DCIM104MEDIA

Volgende maand moet ik mijn atelier uit en daarom ben ik nu al begonnen met opruimen. Oud doek wordt afgespannen en vernietigd. Ik wil voorkomen dat het werk achter mijn rug om in de handel komt. Dit is niet mijn favoriete bezigheid en ik wordt er ook niet vrolijk van maar opslaan is geen optie omdat ik geen nieuw atelier meer kan vinden. Er staat in Breda heel veel ruimte leeg maar de huren van die panden zijn te hoog. En niet alleen voor mij. Waarschijnlijk is dat de reden waarom er zoveel leeg staat.