Een klomp vol goudstukken

Een van de drie wonderen van Sint Nicolaas is dat van de klomp vol goudstukken. We kennen allemaal wel de legende waar het zetten van de schoen voor de kachel nog aan herinnert. Dit is een van de drie schilderijen die onder het drieluik in het altaarretabel voor Sinterklaas komt te zitten.

Leuk om te vermelden is dat de klomp mijn klomp is en de kachel staat in mijn huiskamer. Je voelt je ineens schatrijk met zo’n klomp, maar de goudstukken zijn van chocolade met wat goud,- en zilverpapier er omheen. En zo heb ik het dan ook geschilderd.

Een hoop gepiel, maar daar hou ik van. De laatste details heb ik zitten schilderen met het loepbrilletje. Vandaag heb ik er de laatste hand aan gelegd. De kleuren zijn wat ingeschoten, maar dat komt straks helemaal weer goed met een (retouche) vernislaag die ik aan kan brengen als het werk(je) helemaal droog is.

Kachelen

In het atelier werk ik rustig door aan het werk voor het altaarretabel voor Sinterklaas. Op dit moment ben ik de klomp met goudstukken aan het schilderen die voor de (brandende) kachel staat. Het betreft hier een van de drie wonderen die ik schilder voor dit monument.

De kachel zelf staat inmiddels ook weer aan. Na een periode van ronduit zomers weer is het nu weer koud. Het weer is totaal omgeslagen. Van windstil zomerweer naar waaierig herfstweer. Ik neem het schilderijtje even mee naar binnen om de exacte kleur van de gloed van het vuur achter de ruitjes naar de waarneming te schilderen. Dat is altijd beter dan iets van een foto schilderen.

De poes wil juist naar buiten. Niet door het voor haar aangelegde poezenluikje, maar door de deur. Om haar zin te krijgen gaat ze hard zitten mauwen. Eenmaal buiten wil ze weer naar binnen, enzovoort. Ik doe nog eens een poging om haar door het poezenluikje naar binnen te lokken met een poezensnoepje, maar madam vertikt het om aan dit plan mee te werken.

De Sint door de hemel

Het was best een klus. Van drie foto’s die ik voor dit schilderij gebruikte moest ik één logisch geheel zien te maken. En dat bleek minder makkelijk dan ik had voorzien. Dit schilderij op paneel komt bovenin het atlaarretabel te zitten voor Sinterklaas.

Vorig jaar November had ik een mooie ontmoeting met hem in de mistige polders rond IJzendijke. Hij was speciaal voor dit schilderij uitgerukt zodat ik hem goed kon fotograferen voor dit werk. Dat was best een bijzonder moment. In vol galop kwam hij aangereden. Eerst kon ik hem alleen maar horen. Door de dichte mist kon ik hem niet zien. Ik denk dat hij dat met opzet gedaan had om deze ontmoeting een magisch tintje te geven. Hij kwam, als het ware, uit het niet naar de bewoonde wereld. Hij was in het land, dus het kon, en daar maakte ik dankbaar gebruik van.

Met die foto’s die ik toen maakte kon ik later in het atelier heel precies alle details schilderen. Met zo’n loep-brilleke. De Sint door de hemel is een belangrijk werk in dit retabel omdat hierin het verhaal van hemel en hel verteld gaat worden. Dit is een heel belangrijk element in het hele Sinterklaas-verhaal waar de laatste jaren weinig aandacht meer voor was. Maar hier is het allemaal ooit om begonnen.

Afgestoft

Het atelier is weer schilderatelier. Afgelopen Zaterdag heb ik de laatste zaag, en schuur werkzaamheden verricht, Zondag heb ik alles zo goed mogelijk opgeruimd en afgestoft en vanmorgen heb ik even alle ramen en deuren open gezet om de laatste restjes stof het atelier uit te laten waaien zodat ik weer kan gaan schilderen.

Als ik dan door de ramen van mijn atelierdeuren kijk zie ik Milo al rondlopen tussen de kippen aan de overkant. Helaas op de foto niet goed te zien. Maar dit is mijn uitzicht vanuit het atelier.

Binnen wordt de ruimte steeds verder beperkt door de onderdelen van het altaar retabel voor Sinterklaas. Nieuwe paneeltjes (voor de wonderen) liggen al klaar en op de ezel staat het werk met de Sint door de hemel. Daar ga ik vandaag weer aan verder werken. Het houtatelier is tijdelijk gesloten. Het is altijd schipperen met mijn bezigheden. Als ik aan het zagen en aan het schuren ben moet al het schilderwerk het atelier uit om te voorkomen dat er stof op terecht komt.

Die staan nu veilig in mijn huiskamer. Zo kan ik er ‘s-avonds van genieten als ik de dag afsluit met een pintje.

De groei van een monument

Om zo’n monumentaal ding als een altaar retabel te kunnen maken heb je spullen nodig. Een echte houtwerkplaats wilde ik eigenlijk niet hebben, maar ongemerkt groeide het toch uit naar iets vergelijkbaars. Zo kon ik vandaag mooi het hout voor het ‘wonderen deel’ van het retabel mooi op dikte schaven met de vlak en van diktebank die ik ooit eens heb aangeschaft voor dit werk. Ik gebruik het machien niet vaak, maar vandaag had ik hem keihard nodig. De oude planken zijn in geen enkel opzicht recht. Bovendien waren de planken net iets te dik. Dan ben je dolblij met zo’n semi-professioneel machientje wat een ontzettende klereherrie maakt, maar wel een prachtig resultaat geeft.

Zo kan ik alles mooi op de gewenste dikte maken en mooi afvlakken. Dit machientje schaaft alles zo glad als een spiegel. Je hoeft het nauwelijks na te schuren. De planken die ik hiervoor gebruik komen van de Sint Nicolaaskerk te Heythuysen waar het altaar retabel komt te staan. Dat maakt het extra leuk. Hout wat al eerder in de kerk verwerkt heeft gezeten keert in een nieuwe vorm in de kerk terug.

Ik maak nieuwe onderdelen en ik pas oude onderdelen aan. Het heeft wel iets weg van een restauratie project. Maar alles is nieuw. Alles zit perfect pas met deuvels en lijm in elkaar. Het hout is bijna goed op kleur en alles begint nu toch echt ergens op te lijken.

En aan het eind van deze werkdag staat er ineens een monumentaal bouwwerk in mijn atelier. Nog verre van voltooid, maar als ik dit deel van het retabel zie staan en ik weet dat alles qua afmeting klopt ben ik best een beetje trots. Als kunstenmaker heb ik nu iets wat echt op mijn leest is geschoeid. Een klassiek, monumentaal, kunstwerk dat bestaat uit 10 schilderijen en wat niet ergens achter een voordeur van een kunstverzamelaar verdwijnt, maar in een publiekelijk toegankelijke ruimte komt te staan. Voor iedereen zichtbaar. 10 schilderijen die samen het verhaal vertellen van de Heilige Nicolaas en de viering van het, naar hem genoemde, Sinterklaasfeest. Primair bedoeld voor de kindjes, maar secundair natuurlijk ook bedoeld om dit verhaal voor eens en altijd goed te vertellen in beeld.

Assemblage en een poes

Het is een enorme technische en artistieke puzzel, maar langzaam maar zeker begint er echt iets te ontstaan. Ik ben nu al twee dagen in de weer met hout om het monumentale altaar retabel voor Sinterklaas vorm te geven en op te bouwen.

Alle onderdelen worden uiteen genomen, op maat gemaakt en weer in elkaar gestoken. Alles moet perfect passen en op elkaar aansluiten. En dat is een grotere klus dan je misschien zou denken.

Tussen de bedrijven door is er bij mij een leuk klein katje aan komen lopen. Na wat navraag blijkt het een zwervertje te zijn die bij mij tegenover is gedumpt, ergens begin maart, dus nog vóór de corona crisis, en dat beestje heeft nu mijn imperium ontdekt en vooral de poezensnoepjes, brokjes, aandacht en gezelligheid.

Ik heb nog geen idee of het een poes of een katertje is, maar we hebben al een naam voor hem verzonnen. Voorlopig heet hij Milo. Maar als blijkt dat het een poes is plakken we er gewoon een ‘u’ achter en wordt het Milou.

Hij/zij heeft de weg naar binnen al gevonden en lag laatst al zalig hard te spinnen voor de Rayburn (The most expensive catwarmer).

Bouwpakket

Het altaar retabel (voor Sinterklaas) heeft al zo’n beetje een vaste vorm op papier, maar de vraag is altijd hoe dat uitpakt in de realiteit. Daarvoor ben ik nu aan het puzzelen. Het werd tijd om daar even wat meer aandacht aan te schenken dan aan schilderen omdat ik straks de drie wonderen van de Sint ga schilderen die onder het drieluik komen te zitten. Dan moet ik exact weten hoe groot die panelen worden.

De Sint had natuurlijk meer dan drie wonderen op zijn naam staan, maar deze zijn er uitgepikt omdat ze zo bekend zijn. De drie kinderen in de pekelton, de redding van drenkelingen op zee (Sint Nicolaas is ook de patroonheilige voor zeelieden) en de klomp met goudstukken voor de kachel. Op tekening is dat wel duidelijk, maar nu moet dat ook in het echt goed kloppen. Dat is een technisch hoofdstuk waar veel tijd en werk in gaat zitten om het 100% naar mijn zin te krijgen.

Ik gebruik hiervoor bestaande lijsten en ornamenten van, bijvoorbeeld, oude kasten, die geheel op maat gemaakt moeten worden om te passen in het plan. Dat geeft het geheel de gewenste doorleefde uitstraling. Alsof het al honderden jaren oud is. In de loop der jaren heb ik een voorraadje oude ornamenten en onderdelen verzameld die hiervoor gebruikt kunnen worden. Wat ontbreekt kan ik zelf maken in mijn houtwerkplaats waar ik de beschikking heb over een vlak en van diktebank, een draaibank en tal van andere machines en apparaten om het geheel echt goed samen te kunnen stellen. Het is altijd wel een hele puzzel. Ook moeten alle onderdelen van oude waslagen ontdaan worden en opnieuw in de juiste (kleur)was gezet worden om het tot één geheel te krijgen. Dat is een enorme klus, maar ontzettend leuk om te doen.

Alle onderdelen worden uiteen genomen om alles goed aan te kunnen passen en te behandelen tot blank hout zodat daar later de juiste kleur-was overheen gewreven kan worden.

 

 

 

Begonnen aan het vierde schilderij voor het Sinterklaas retabel

Het begint al een aardige verzameling te worden. Het vierde schilderij voor het altaar retabel voor Sinterklaas staat op de ezel en links daarvan zie je de reeds voltooide werken. Het schilderij waar ik nu aan werk komt helemaal bovenin te zitten. Het stelt de Sint voor die op zijn paard door de hemel draaft.

De prille ochtendzon werpt een koel blauw licht in mijn atelier, waar de (gas)kachel op een wat hogere stand staat om het er een beetje warm te krijgen. Het corona virus houdt de gemoederen bezig en ik neem er op enige afstand kennis van. Veel merk ik er niet van, want ik ben er aan gewend om thuis te werken en ik ga nu hooguit buiten de deur om een noodzakelijke boodschap te doen. Uitjes, bezoekjes en zomaar ergens langs gaan is er nu niet bij. Ik heb mijn handen vol aan mijn moestuin en het atelier, dus ik vermaak me wel. Maar mijn gedachten zijn wel bij al die mensen die getroffen worden door dit ellendige virus.

Derde schilderij voor het Sinterklaas retabel bijna klaar

Het drieluik, dat deel uitmaakt van het gehele altaar retabel voor Sinterklaas, is bijna klaar. Het derde schilderij,’Sint over de daken’, moet nog wat verder afgewerkt worden op kleine details en dan zijn de drie werken voor het component ‘theater’ klaar. Dit deel van het retabel gaat over de feitelijke Sinterklaas viering. Een oeroud stukje volkstoneel met een mooi sprookjesachtig karakter. Dit deel zit het grootste deel van het jaar dichtgeklapt in het retabel. Pas als de Sint in het land is gaat het open en wordt het meer het domein van de kinderen. Achterop de panelen met de stoomboot en de Sint over de daken komt dan een schilderij over de processie te Bari.

Hoewel we hier in Hoek niet veel merken van het corona virus zijn we er wel van bewust en houden we rekening met alles waar we rekening mee moeten houden. Voor mij veranderde er niet zo veel. Ik ben er aan gewend om thuis te werken in het atelier en ik doe hooguit wat boodschappen bij onze dorpssuper. Maar die maatregelen hebben wel gevolgen voor exposities en natuurlijk het lanceren van de crowdfunding campagne voor het boekje. Dat wordt naar alle waarschijnlijkheid over deze periode heen getild. Dus maak ik maar weer eens lange dagen in het atelier en de moestuin. Moet ook gebeuren.

De stoomboot

De laatste tijd ben ik nogal druk met een aantal dingen. Om te beginnen ben ik nog steeds aan het werk aan het altaar retabel voor Sinterklaas. Dat is een klus die t/m Oktober van dit jaar door zal gaan. Gisteren heb ik het linker paneel van het drieluik voltooid. de stoomboot op volle zee. Vandaag begin ik aan de voorbereidingen van het rechter paneel. Daar komt de Sint die over de daken gaat op te staan. Dat is nog een hele uitzoekerij waar ik ook nog foto’s voor moet maken en een stevige studie van geschikte daken en schoorstenen in de sneeuw.

Gisteren heb ik dus de laatste hand gelegd aan het linker paneel met de stoomboot. Dat is een best stevig geschilderd paneel geworden met veel detaillering op de boot zelf. Zo’n combinatie van werken in stevige toetsen en fijnschilderwerk vind ik prachtig. Voor die kleine details heb ik tegenwoordig een loep-brilletje. Net als dat van een diamantair. En zo voel ik me ook een beetje. Het is een juweel van een schilderijtje geworden. Op zich vrij klein van formaat voor mijn doen, maar dat heeft alles te maken met het totale formaat van het retabel. Dat wordt 3.5 M. hoog en 2.10 M. breed.

Intussen ben ik ook druk met het opzetten van een crowdfunding campagne, via Kickstart Voor de Kunst, voor de druk van het boekje over de drieling van Terhole. Dat moet in Mei uitkomen en daar moet nog heel veel voor gebeuren.

Daar moet eerst nog een heel leerzaam proces voor doorlopen worden om de actie ook echt succesvol te maken. De eigen pagina is al opgezet en moet nu afgemaakt worden.

Daarvoor komt straks ook nog een flyer die ik ook al aan het ontwerpen ben en ik ben bezig met het maken van een filmpje voor op de site van Voor de Kunst. Al met al kom ik tijd te kort, maar het is wel superleuk om dit allemaal mee te maken.