In gouden letters

Het namenbord voor de donateurs van het altaarretabel voor Sinterklaas kunnen nu stuk voor stuk geschilderd worden. Maar eerst diende ik het namenbord exact op maat te zagen om het in de juiste verhoudingen te krijgen. Daar heb ik nu een heel mooi zaagmachien voor aangeschaft, met een liniaal, zodat ik echt kaarsrecht en haaks kan zagen. En dat werkt fantastisch goed.

En dan komen de namen er op te staan. Het gaat langzaam en het is behoorlijk wat werk. Eerst teken ik elke letter. In rechte regels die met een krijtslaglijntje worden uitgezet. Dan letter voor letter schilderen met een dun penseeltje en goudverf die speciaal voor dit doel is gemaakt. Gelukkig zitten er ook nog korte namen tussen.

De toren in

Gisteren was ik weer even in de kerk om te zoeken naar ontbrekende stukjes van het torentje voor het namenbord. Het zijn kleine stukjes fijn houtsnijwerk die er in de loop der jaren van opslag van zijn afgebroken. Als ik die stukjes kan vinden werkt dat natuurlijk een stuk sneller dan wanneer ik ze zelf moet gaan uitsnijden in het juiste hout en in de juiste vorm.

Die stukjes zouden in een opslagruimte in de toren moeten liggen en daarom ging ik er, samen met pastoor Marcus Vankan, zoeken. Die toren kun je bereiken via een prachtig oud, en geheimzinnig ogend, deurtje in de hal van de kerk. Dit soort elementen van een echte oude kerk vind ik zo geweldig boeiend. Zo’n deurtje biedt toegang tot een wereld waar je normaal gesproken nooit zal komen.

Je stapt, als het ware, de geschiedenis in en die is overal voelbaar en tastbaar. Zelfs vrij recente geschiedenis. Ergens halverwege de toren zit nog een tekst die ooit door een ss-er is geschreven die deze prachtige toren op wilde blazen met explosieven. ‘Aufstijge Verboten’ staat er. Met de datum Nov. 1944 erbij en een hakenkruis en ss-teken. Twee namen van verzetshelden die dat wilden voorkomen staan er eveneens bij. De heren Jacobs en Hermans raakten zwaar gewond toen een deel van de explosieven alsnog afgingen. De toren werd met deze actie wel door hen gered.

Mogelijk lag toen het houten torentje hier ook al. We vonden ook nog een stuk half verbrand hout van een ander stukje kerkinterieur dat mogelijk te koppelen is aan deze trieste gebeurtenis.

Erg groot was de buit van onze zoektocht niet. Vier kleine stukjes van het houten torentje werden gevonden en hiermee zal ik thuis in het atelier aan de slag moeten.

Dat begon al vroeg in de ochtend. Mijn wekker, die niet rinkelt maar mauwt, was al om iets over zessen actief. Dan moet er dus gegeten worden. En als ik dan toch wakker ben ben ik maar gelijk naar het atelier gegaan om die gevonden stukjes te passen.

De stukjes passen. Er ontbreken helaas nog veel elementen en het zal een hele goocheltoer worden om dit geheel goed toonbaar te krijgen. Het komt nu aan op het vinden van goede oplossingen. De tijd om dergelijk fijn houtsnijwerk te gaan maken is er gewoon niet.

Het gaat sowieso een hele klus worden om alles tot een mooi geheel samen te stellen. Het namenbord en alle decoratie. Alle namen moeten nu eerst geschilderd worden in speciale goudverf die ik voor dit werk heb aangeschaft. Kortom, heel veel werk. Maar het kan zo iets moois worden dat ik er alles aan ga doen om dit te realiseren.

Mijn troeteldier loopt dan al weer gezellig achter me aan en wil overal bij zijn. Dat maakt zo’n diertje in mijn leven zo waardevol. Ik mis de kleintjes nog steeds, maar Milou is nu merkbaar meer op haar gemak.

Intussen werk ik verder aan een inventarisatie van de mogelijkheden om het houten torentje zo goed mogelijk te herstellen voor hergebruik in de kerk.

Namenbord

Zoals beloofd aan alle donateurs die vanaf een bepaald bedrag hebben gedoneerd, aan het altaarretabel voor Sinterklaas, komen hun namen op een gedenkbord te staan dat naast het altaarretabel staat opgesteld. Tijdens het ontwerpproces kwam ik met pastoor Marcus Vankan en de koster van de Sint Nicolaaskerk te Heythuysen uit in een ruimte onder de toren waar al vele jaren oude onderdelen van het kerkinterieur liggen opgeslagen. Daar trof ik een aantal zeer bijzondere stukken aan die mogelijk gebruikt kunnen worden voor dat namenbord.

Dat zou er dan ongeveer zo uit komen te zien als op de schets die ik er voor maakte, hier rechts. In de nis zou een beeldje van Sinterklaas of Sint Nicolaas kunnen komen te staan. Daar zit een wezenlijk verschil in. Mijn voorkeur gaat uit naar een beeldje van Sinterklaas. De Sint uit het spel. Want daar gaat het altaarretabel in grote lijnen over. Maar dat beslis ik uiteraard niet alleen.

In het atelier ben ik nu vooral bezig met het kuisen van al die stukken hout en maak ik een inventarisatie van de mogelijkheden om een dergelijk ingewikkeld stukje houtsnijwerk te restaureren en geschikt te maken voor hergebruik in de kerk waar het oorspronkelijk vandaan komt.

Overigens is het hout voor het namenbord ook afkomstig uit die opslag. Daar begin ik zo spoedig mogelijk mee. Ik moet nu even wachten op de komst van een besteld zaagmachien om dat bord keurig op maat te kunnen zagen. Al met al een hele klus waar ik de komende dagen mijn handen vol aan zal hebben.

Het altaarretabel voor Sinterklaas is aangekomen op haar bestemming

Het was een hele rit. Van het Zeeuwse naar het Limburgse, Over overvolle wegen met een dikke file en veel geduld, maar het altaarretabel voor Sinterklaas is vandaag op haar bestemming aangekomen. Klaar ben ik nog niet, want er komt nog het een en ander bij. Ik kan nu eindelijk het hele monument in volle glorie zien. Het plafond in mijn atelier was te laag voor het bovenste schilderij. Vandaar dat ik het nu pas in z’n geheel kan zien. En ik ben best een beetje trots.

Onder luid klokgelui kon ik om kwart over zes de thuisrit aanvaarden. Dik tevreden. Een missie is bijna volbracht. Later, na de officiële onthulling en inzegening, zal ik meer detailfoto’s plaatsen.

De allerlaatste loodjes

Deze week heb ik nog tijd om alles tot in de puntjes af te werken. Het zijn de allerlaatste werkzaamheden aan het altaarretabel voor Sinterklaas. Vandaag hou ik me bezig met het stofferen van de relieken kastjes.

Het kastje met het hoefijzer is al van stoffering voorzien. Nu ben ik dus bezig met die kleine kastjes, wat een enorm gepiel is. Maar het lukt allemaal wel.

Er komt ook nog een laatste laag krijtverf te zitten op de standaard. Dan is het nog een kwestie van alles even goed nalopen, helemaal goed afstellen en alles verpakken voor transport. 19 Oktober gaat het werk naar de kerk.

Slotplaatje

Als je iets niet kunt kopen, omdat het domweg niet in de handel bestaat, moet je het zelf maken. In dit geval een slotplaatje voor een der panelen van het drieluik in het altaarretabel. Hiermee kan het hele geheel gesloten worden.

Zoals zoveel onderdelen van dit retabel heb ik dit ook zelf moeten maken. Het zijn zo van die laatste dingetjes die veel tijd kosten om uit te denken en uit te voeren. Maar het werkt.

Alles is netjes in het hout uitgebeiteld en gemonteerd. Omdat dit dingetje in het zicht valt heb ik ervoor gekozen om er koperen nagels met een bolle kop voor te gebruiken. Stapje voor stapje kom ik steeds dichter bij het eindresultaat.

Bijna klaar

Het zijn de allerlaatste puntjes die nog bijgewerkt moeten worden aan het altaarretabel voor Sinterklaas. Van die laatste loodjes die het zwaarst wegen omdat er telkens weer iets ontdekt wordt wat nog even aandacht nodig heeft. Maar het eind is nu wel heel erg nabij.

Helemaal bovenaan op het altaarretabel komen deze gouden bollen te staan. Ook dat is eindelijk af. Na bijna een jaar er aan gewerkt te hebben kan ik nu een eindresultaat zien. Niet helemaal, want het bovendeel kan niet op het retabel gemonteerd worden omdat mijn plafond niet hoog genoeg is. Dat zal ik voor het eerst in volle glorie zien in de kerk te Heythuysen.

Nog een laatste verandering aan het schilderij van de processie te Bari en dan ben ik echt klaar. Dan volgt nog een laatste check van alle onderdelen en dan kan het hele werk naar Limburg getransporteerd worden.

Scharnieren voor het altaarretabel

Rinus maakte de scharnieren voor het drieluik in het altaarretabel voor Sinterklaas. Puur handwerk en exact op maat. Hij nam ze mee naar de molen, met nog wat ander smeedwerk wat hij voor de molen (de Windlust te Hoek) maakte. Ik maakte een filmpje van het moment dat hij ermee aankwam.

Ik monteerde de scharnieren in het altaarretabel en nu kun je eindelijk zien hoe het drieluik functioneert in het retabel. De scharnieren hebben exact de juiste uitstraling die ik zocht.

Gisteren kreeg ik bezoek van het Kerkbestuur van de Sint Nicolaas parochie in Heythuysen, waar het altaarretabel voor Sinterklaas komt te staan. Ik kon nu het volledige retabel laten zien met functionerende panelen van het drieluik die nu open kunnen klappen.

Voor de foto trok ik mijn boerengoed aan om het geheel een Zeeuws karakter te geven. Op de foto zie je dat het bovendeel van het retabel op de ezel ernaast staat. Dat deel kan ik niet op het retabel plaatsen omdat mijn plafond niet hoog genoeg is.

Zo ziet dat er uit in gesloten versie,wat eigenlijk het hele jaar door zo zal zijn.

En zo ziet het er uit in geopende versie. Bovenop komt nog het schilderij van de Sint door de hemel met daar helemaal bovenop de pekelton met de drie gouden ballen.

De brievenbus (van het altaarretabel)

Zo komt het er uit te zien. De brievenbus voor de kinderen die een brief of tekening aan Sinterklaas willen sturen. Het zijn zo’n beetje de laatste handelingen die ik nog moet verrichten aan het altaarretabel voor Sinterklaas.

En dan ben ik heel blij met wat gereedschap en machines om hout te kunnen bewerken zoals je kunt zien ik dit korte filmpje dat ik maakte van het werk aan de vlak en van dikte bank. Het hout komt daar zo mooi strak uit dat je eigenlijk niet meer hoeft te schuren.

Het atelier is nu wel een enorme puinhoop. Overal staan elementen van het retabel en heel langzaam komt nu echt het eind van al het werk in zicht. Ik ben hier ongeveer een jaar aan bezig geweest. Stap voor stap heb ik alles opgebouwd volgens een strak werkschema.

Een ander punt van aandacht voor vandaag is het slotje van dat oude kastje dat als brievenbus gaat dienen. Dat kastje vond ik op een rommel-kamer in de toren van de kerk in Heythuysen. Het sleuteltje ontbrak en het slotje moet wel functioneren. Een nieuw slotje past niet. Dan moet er ook teveel aan het deurtje veranderd worden om het er in te kunnen passen. Dan zit er niets anders op dan een passende sleutel te gaan zoeken. Daar heb ik zo mijn adresjes voor. In dit geval reed ik naar de smid van IJzendijke. Die heeft een enorme lading oude sleutels op voorraad.

Kijk. Dat bedoel ik. De smid kijkt over zijn rek, grijpt een klein sleuteltje en past het. “Dit moet ‘m zijn”, hoor ik hem nog zeggen. En ja hoor. het past. Weer een probleem opgelost.

Aan het eind van deze werkdag, het is dan al bijna half tien in de avond, is het bouwwerk ver klaar. Het verse houtwerk moet nog op kleur gebracht worden. Dat gaat in drie f vier lagen die telkens 4 uur moeten drogen. De letters worden nog goud gemaakt.

Als alles helemaal op kleur is en uitgeboend is ben ik wel weer een dag verder. Maar het eind is wel in zicht gekomen. Komend weekeind werk ik nog door om op schema te komen. Ik liep wat achter op mijn planning. Zaterdag heeft Rinus de scharnieren voor het drieluik waarschijnlijk klaar. En die worden er dan meteen in gemonteerd.