Stilleven

Het is niet de eerste keer dat ik me begeef op het gebied van stilleven schilderen. Het is al een heel oud genre binnen de schilderkunst dat al door de Romeinen werd toegepast op muurschilderingen. Het woord ‘stilleven’ dook voor het eerst op rond 1650. In een boedelbeschrijving werd een schilderijtje van enkele voorwerpen een stilleven genoemd en sindsdien is het woord toegetreden tot onze taal.

‘Stilleven met pot augurken’ 60 x 30 cm. (doekmaat) €1250,-

Sleutels schilderen in een stilleven doe ik al heel lang. Maar ook in een schilderij, zoals hierboven in ‘Toegang tot het kerkje‘. Het bijzondere hieraan is dat je eigenlijk naar twee schilderijen kijkt. Een stilleven met een sleutelbos aan een paal en een landschap.

Een stilleven van mijn hand vertelt meestal een verhaal. Ik schilder dan vooral alles wat je niet ziet op het schilderij. Zeg maar het leven achter het stilleven. De pot met augurken verteld het verhaal van trots. Boerentrots en het verhaal van de moestuin, het leven van het land, en de kunst van het ‘zelf maken’.

Het stilleven van een ei verteld het verhaal van de kippen van de overburen. Die leggen elke dag een ei en dat zie ik als ik naar buiten kijk. Ik zie ze lopen tussen de schapen in de wei tegenover mijn huis. Nu ik dit schrijf, zie ik ze lopen en maak daar even een foto van die je hieronder kunt zien.

Die eieren komen dan weer, via Wilna, mijn overbuurvrouw (die weet dat ik dol ben op die eitjes en me er dan ook van mee laat genieten) in mijn keuken terecht. En telkens als ik zo’n eitje pak, denk ik aan de kippen tegenover me die ze geproduceerd hebben. Dan ben ik ze erg dankbaar en heeft zo’n ei voor mij meer betekenis als zomaar een ei. Ik zou dat allemaal willen schilderen, maar ik kan dat dan het beste samenvatten in de essentie. Het ei zelf.

Ik schilder dus een eitje, maar ik schilder vooral de wereld achter dat eitje, die je dus niet kunt zien als je niet weet hoe ik aan zo’n lekker echt scharrel eitje kom. Tijdens het schilderen zie ik de kippen, tegenover me, rondwaggelen. Ze vermaken zich wel, samen met de schapen, en ze hebben er geen weet van dat ik een van hun trotse vruchten zit te schilderen.

Maar een stilleven van een sleutel spreekt nog veel meer tot de verbeelding omdat je je af kunt vragen welke deur je ermee had kunnen openen. Dat vraag ik me ook af als ik zo’n sleutel zit te schilderen. Het kan een sleutel zijn die ooit toegang bood tot een afgesloten torenkamertje met een geheim. Of een sleutel van de voordeur van een oud statig pand dat al lang niet meer bestaat. Wat zou er achter zo’n deur ontdekt kunnen worden? Ik heb nu een sleutel geschilderd voor de workshop, maar ik heb er nog veel meer. De verleiding is groot om nog een sleutel te gaan schilderen. Welke het wordt weet ik nog niet, maar ik zal er een heel mooie uit gaan zoeken.

 

En een gouden lijstje er om

Voor het sleutel schilderijtje, dat als voorbeeld moet gaan dienen voor de workshop , heb ik toch nog een lijstje in elkaar geknutseld. Met gebruikmaking van een bestaande lijst, die iets te groot was, en een subframe, aan de binnenzijde, om het helemaal pas te maken.

De beste raad is voorraad, heb ik me wel eens laten vertellen door iemand die alles bewaarde wat hij mogelijk ooit nog eens zou kunnen gebruiken. Mijn vader had daar ook een handje van. En ik dus ook. Zo heb je altijd wel iets om verder te knutselen.

Zo had ik op zolder, in een doos met lijsten, nog dit mooie gouden lijstje zitten. Het was iets te groot, maar dat kon ik makkelijk aanpassen. Het is maar een klein schilderijtje. Maar wel een mooi klein juweeltje nu er zo’n gouden kader rond zit.

Sleutelen aan de workshop

Het werkje is bijna klaar. De voorbereidingen voor de workshop klassieke schildertechnieken zijn in volle gang en ik zal straks het een en ander voor die workshop plaatsen op mijn site. Mijn oproep op facebook en deze site om mooie oude sleutels heeft een collectie prachtige sleutels opgeleverd.

Gisteren kreeg ik deze prachtige grote exemplaren toegestuurd door collega Hans Leijerzapf, waarvoor nogmaals enorm veel dank. Ook aan Theo Hamelink van De Stoof Brocante uit Zaamslag en Paulette Oremus van de Zeeuwsche Kringloopbeurs uit Sint Jansteen voor hun bijdrage. Dankzij hen kan ik nu heel beslagen ten ijs gaan met de workshop.

De sleutels van de kerk

Sleutels schilderen is voor mij iets wat ik regelmatig doe omdat ik iets met sleutels heb. Je kunt er deuren naar het onbekende mee openen en een nieuw avontuur beleven. Al is het alleen maar in je dromen en fantasie. Het is daarom ook een heel mooi onderwerp voor een workshop klassieke schildertechnieken.

Sleutelen

Paulette, van de Zeeuwsche Kringloopbeurs uit Sint Jansteen, zag mijn vraag om oude sleutels en die had ze. Een heleboel. Ik mocht er de juiste uitzoeken. De grootste, omdat die beter te schilderen zijn. Zo sponsort zij de Cultuur educatie in Zeeuws Vlaanderen, waarvoor grote dank.

Dan krijg ik al een aardige verzameling bij elkaar. Ideaal, want dan kunnen de leerlingen daar straks een keuze uit maken. Er komen straks nog meer sleutels, van collega Hans Leijerzapf (waar ik stiekem enorm fan van ben), over de post. Hele mooie. Ik heb nu dus sleutels genoeg om de workshop van start te kunnen laten gaan.

In het atelier heb ik al een mooie opstelling gemaakt met een van de standaards die ik special voor dit doek vervaardigd heb. Daar ga ik vandaag mee aan de slag. Deze sleutel is overigens gesponsord door ‘De Stoof Brocante‘ uit Zaamslag. Zo heeft iedereen een sleutel bijgedragen aan dit project.

Het gevaarlijke van deze leuke winkels in Zeeuws Vlaanderen is dat ik er altijd wel iets zie wat ik niet kan laten staan. Zoals deze lamp die ik bij de Zeeuwsche Kringloopbeurs aantrof. Juust wa’k zocht. Van de oude olielamp is, destijds, een electrieke gemaakt. Maar dan wel met een oude porseleinen fitting uit het jaar kruik. Nu nog even alles nazien op veiligheid en ik heb weer een mooi hoekje sfeerverlichting bij in mijn paleisje.

 

Sleutelrol

In het atelier ben ik al weer bezig met een volgend karwei. Ik ben standaards aan het maken voor een workshop stilleven schilderen op de klassieke wijze voor de leerlingen van Cultuurducatie Zeeuws Vlaanderen. Ik ga hen leren om op de klassieke wijze een sleutel te schilderen. Het komt in deze workshop aan op vaardigheid, kennis en ambacht. Dat is wat je nodig hebt om iets goed (naar de waarneming) te kunnen schilderen. Artistieke kwaliteit is een ander verhaal. Daar komen we later nog wel op terug. Maar de (oude) sleutel kan al redelijk tot de verbeelding spreken. Vandaag ga ik eerst een voorbeeld maken, en dat schilderen, om straks goed aan de slag te kunnen.

 

Wie heeft er nog van dit soort grote oude sleutels? Ik heb er een paar maar nog niet genoeg om 10 leerlingen mee aan de slag te helpen. Ik kom er nog vier tekort. Dus heb je iets liggen? Laat het even weten. Dan maak je mij en 10 leerlingen blij.

Bij Via Mioni in Breda

Een van mijn grote (Bredase) voorbeelden in de schilderkunst is en blijft Dio Rovers. Bij Via Mioni ligt nu een boek over hem en zijn werk dat pas is uitgekomen. Een geweldig mooi overzicht van heel veel meer werk van hem dan ik wist of kende.

Ik was vandaag weer even in Breda om een heleboel te doen en dan ga ik altijd even bij Paul langs om wat bij te kletsen en om even goed rond te kijken. Hij heeft een winkel vol inspiratie en telkens als ik hier ben betreur ik het gemis van een groot huis. Dat grote huis had dan ook helemaal vol gestaan met alles wat ik mooi vind. Zeg maar alles wat ik hier tegenkom.

In de etalage zie je al gelijk drie werken van mij. ‘Verdwijnkunst’, ‘Laarsjes van Astrid’, en ‘Woeste hoogte (Kate Bush)’. En natuurlijk werk van mijn collega’s en oude meesters. Dit is de plek waar je moet zijn als je echt iets moois wil hebben. Midden in het bruisende Ginneken (sinds 1942 behoren bij Breda, maar voor de echte Ginnekenezen blijft het toch een apart dorp).

Hier zie ik mijn eigen werk heel graag terug. Temidden van kwaliteitsantiek en dito klassieke schilderkunst. Mijn werk komt hier helemaal tot z’n recht. Op de bovenstaande foto zie je het schilderij(tje) ‘Zilveren schoentjes’ in zo’n prachtige klassieke setting.

‘Red tights day’ hangt naast een groot werk van Aline E. Jansma. Ik heb mijn camera bij me en maak even wat foto’s van al het werk wat me boeit. En eigenlijk vind ik alles de moeite van het fotograferen waard, maar ik beperk me ook hier weer tot wat me het meest opvalt.

Deze schitterende lucht valt me meteen op. Een werk van Martin Beresford. Het sublieme van deze lucht is dat je er niet op kijkt, maar echt in kan kijken. Meesterlijk geschilderde wolken en een suggestief landschap. Omgeven met schitterend antiek, beelden en kleine schilderijtjes over koeien, van Anita Rovers, is dit echt zo’n hoekje waar je even de tijd voor moet nemen.

Ook oude meesters vind je hier terug. Hier een werk van Richard Baseleer (1867 – 1951). Paul weet de krenten uit de pap te vissen en hier op te hangen. Dit is zo’n typisch werk van de post-impressionisten wat me meteen raakt.

En dan dit. Een van de allermooiste modellen van een Zuiderzee botter. Zo’n model is bijna net zo mooi als een echte botter. Zeer vakkundig gemaakt door een modelbouwer uit de goede tijd die zijn vak bijzonder goed verstond.

Een oud schilderij van zo’n botter staat er, nog net zichtbaar, achter en natuurlijk een echte Kley aan de muur. ‘Metropolys 2’.

Hier heel fraai werk van Frank Top aan de muur en mijn ‘Augurkenpot’ er naast. Op het dressoir staat een heel mooi stilleven van appels van Fred Smoolenaers.

‘Streepjes’ boven een werk van Frank de Wit. Op tafel het prachtige boek van Dio Rovers. Mijn dag kan al niet meer stuk. Blij met dit boek vol prachtig werk reis ik terug naar het Zeeuwse. Wie hier binnenloopt raad ik aan om even alle tijd te nemen, want hier raak je zomaar niet uitgekeken.

Opening van de Najaarstentoonstelling bij Lokaal 54

Vandaag vond de opening plaats van de najaarstentoonstelling van Galerie & Kunstcafé Lokaal 54 in Terneuzen. Het was, zoals vanouds, weer gezellig druk en er was veel te zien. Ik geef hieronder een kleine greep uit de collectie die mij het meest in het oog sprong

De Ringruiter van Paul Sanderse. Mijn oog viel hier al gelijk op bij binnenkomst. Typisch Zeeuws. Wel van ‘d’noverkant’, maar da makt nie uut.

Op de bovenstaande foto zie je Paul zijn werk toelichten. Dat is een van de leuke elementen van een opening bij Lokaal 54. Alle kunstenaars stellen zichzelf even voor en vertellen iets over hun werk.

Een glasobject van Ina de Bok met op de achtergrond werk van Foke Stribos.

Anne Mannaerts (van Galerie Lokaal 54) weet telkens een heel divers aanbod van werk bij elkaar te krijgen. Ik kan lang niet alles fotograferen, want dan loopt deze pagina vol, maar ik laat een selectie zien van werk dat mij aanspreekt. Bovendien vind ik het belangrijk om nog wat over te laten voor komende toeschouwers. Daarom dus een kleine selectie. Rechts zie je een werk van Mieke Sampers. Abstract en figuratief werk loopt hier heel harmonieus door elkaar. Twee,- en driedimensionaal werk eveneens.

Maar ook sieraden. Dit werk is van Wilma van den Hoek. Ze komt niet van D’n Oek, maar van veer aan de overkant. Maar mogelijk hebben haar voorouders hier wel gewoond. Twee kasten vol met schitterend werk. Voornamelijk zilver. Kortom, een uitstekende reden om de komende maanden eens langs Terneuzen te gaan om dit te bekijken.

Van kunst naar kleur in het interieur

Bij Pot (design en interieurs) weten ze wel raad met goede ideeën. Je kunt namelijk de kleur van een schilderij terug laten komen in een interieur. Dan keer je de gebruikelijke situatie om door niet een schilderij boven de bank te hangen, maar je bank te kiezen op het schilderij. Een schilderij is meer dan alleen maar een leuke wanddecoratie die ergens bij moet passen. Bij Pot kijken ze dus net even verder dan gebruikelijk.

Een mooi voorbeeld hiervan zie je bij een schilderij van Rafaël Gorsen. Het tapijt is aangepast op de kleuren uit het schilderij en de rest van het interieur wordt daarop samengesteld.

Brenda, van Art Gallery Pot, laat hier zien hoe dat werkt. Ze houdt een palet met kleuren die de fabrikant kan leveren en kiest er de juiste kleur bij het werk. Je pakt twee of meerdere kleuren die in het werk voorkomen en daar kun je dan en tapijt van laten weven.

Ik krijg de eer om mee te denken over een tapijt bij het schilderij ‘Ballunatics 8’. We kiezen twee kleuren die in het tapijt geweven kunnen worden in verschillende tonen. Soms meer blauw dan rood, bijvoorbeeld.

Dan kan het straks zomaar zo zijn dat mijn schilderij weer ergens anders komt te hangen waar ook het tapijt en het interieur omheen gecreëerd wordt. De stylistes van Pot weten daar wel raad mee. Hoe bijzonder gaaf is dat?

Hoekse Hoogte

Het zal niemand verrassen als ik vertel dat schilders vaak geïnspireerd worden door hun omgeving. Ikzelf heb een fantastisch decor om me heen waar ik eindeloos over zou kunnen schilderen omdat ik alles wat ik zie en beleef zo boeiend vind. Grant Wood, een van mijn favoriete voorbeelden, schilderde ooit een schilderij over zijn omgeving wat later heel erg beroemd zou worden.

Grant Wood. American Gothic 1930

Grant Wood 1891 – 1942

Nooit is helemaal duidelijk geworden wat hij met dit schilderij wilde vertellen. Dreef hij de spot met conservatieve Amerikaanse boeren of had hij juist bewondering voor hen. Mogelijk wist hij het zelf niet eens en schilderde hij dit werk omdat hij vond dat het geschilderd moest worden.

Dat laatste acht ik het meest waarschijnlijk. Uit eigen ervaring kan ik zeggen dat mij dit zeker met enige regelmaat overkomt. Ik schilder iets wat geschilderd moet worden. Zo maakte ik ooit het werk ‘Zondagse kool’. Dat is zo’n zelfde uitgangspunt. Eerder schreef ik al iets over mijn belangstelling in een leven met gelijktijdige ongelijktijdigheid. Leven in het heden met zaken uit het verleden, zoals streekdracht. Daar zit een hele geschiedenis aan vast die in het heden nog niets aan kracht heeft verloren.

De boer uit het Land van Axel met zijn Zondagse kool is zo’n prachtig voorbeeld daarvan. Grant Wood liet zijn zus en zijn tandarts poseren voor ‘American Gothic’. Ik heb hier zelf model voor gestaan omdat ik er die dag zo bijliep en omdat daar een foto van gemaakt was. Bij het zien van die foto wist ik ineens wat ik moest gaan schilderen, zonder dat ik precies kon vertellen waarom.

Nu hoop ik natuurlijk dat dit ook net zo’n iconisch werk wordt als ‘American Gohic’. Voor de mensen om mij heen, en vooral in het dorp waar ik woon, heeft dit zeker al die status bereikt. Het duurt soms heel lang voordat iets door een breder publiek wordt opgepikt, maar dat gebeurde ook pas veel later met het zo beroemde werk van Wood. Ook dat werd in eerste instantie niet opgepikt. Later zag men er de waarde van in en werd het een van de meest iconische werken van zijn tijd.

Vanaf 26 oktober is dit werk, en de rest van de Zeeuwse collectie, te zien in Galerie & Kunstcafé Lokaal 54 in Terneuzen tijdens de laatste expositie van dit jaar. Daarna gaat de galerie even in winterstop tot Maart.

Het is de galerie van Anne Mannaerts die de zo wel verdiende aandacht kreeg van onze premier, tijdens de viering van 75 jaar vrijheid. De Zeeuws Vlaamse vlag in top aan het balkon. Met nog een aantal andere kunstenaars ben ik zelf die dag aanwezig om 15.00 u. om de opening mee te maken en me even voor te stellen aan het publiek. De premier zal er waarschijnlijk niet zijn en ook de vele cameraploegen zullen ontbreken, maar gezellig wordt het hier altijd.

Wil je meer weten over de Zeeuwse collectie en wat iets kost, dan kun je het beste even kijken op de pagina ‘Waar te koop‘ en doorscrollen naar Galerie & Kunstcafé Lokaal 54.

En even verderop, zo’n 70 meter van de galerie, tref je Restaurant ‘t Zusje aan waar je behalve heerlijk kunt eten ook nog even naar het drieluik kan gaan kijken wat ik maakte over het leven van Mathilde (Willink) de Doelder. Wel even de reserveringslijn bellen zodat je zeker bent van een tafeltje.

 

Gelijktijdige ongelijktijdigheid

Het is al weer even geleden dat ik dit schilderij schilderde. ‘Zondagse kool’. Het gaat over het boeren leven van weleer. Over Zondagsrust en leven van het land. Allemaal onderwerpen waar ik op de een of andere wijze aan hecht. Het is een leven met veel meer inhoud en ceremonie dan het leven in vluchtigheid van nu.

Als er iets te vieren valt dan trek ik mijn boerengoed aan. Da’s echt op z’n Zondags, dus helemaal in de stijl van de streek waar ik woon en werk. Het past ook echt bij de sfeer in huis, waar ik vooral aandacht heb voor het verleden. Daar kan ik dan enorm van genieten. Zo af en toe even terug in de tijd stappen. Daarna gaat het leven van alledag weer verder en zit ik achter mijn iMac, rijd ik in mijn Dodge Ram Van door het land en doe ik alles wat iedereen al doet. Maar soms is het tijd voor dat mooie verleden. Ik pik er uiteraard alleen de mooie dingen uit. Ik ga het verleden niet totaal verheerlijken, want ik weet ook wel dat alles toen niet zo prachtig, koek en ei, was als ik zou willen. Maar toch. Dat verleden brengt rust en overzicht.

Hier in Zeeuws Vlaanderen lukt dat uitstekend omdat dit wel een heel speciaal stukje Nederland is wat een beetje de contouren heeft van een niemandsland. Vroeger lag het ingesloten tussen de Schelde en de Belgische grens. Moeilijk bereikbaar en meer behorend bij België dan bij Nederland. Zo’n stukje land wat nogal eens vergeten werd om in te tekenen op de Nederlandse kaart. Zelfs de ANWB vergat deze streek ooit bij Nederland te rekenen. Dat maakt deze streek zo speciaal. En daar schilder ik dan ook graag over. Niet altijd, maar als ik daar ineens zin in heb en als ik daar de inspiratie voor vind. Die schilderijen breng ik dan ook onder in een speciale collectie die ik trots ‘De Zeeuwse collectie’ noem. Die collectie wordt alleen verkocht via Galerie en Kunstcafé Lokaal 54 van Anne Mannaerts aan de Nieuwstraat 54 te Terneuzen.

En nu staat Anne, met haar eigen werk en haar prachtige galerie in onze Zeeuws Vlaamse krant. Het ZVA. Het Zeeuws Vlaams Advertentieblad. Een beetje misleidend is de titel wel. Het lijkt alsof er alleen advertenties in staan, maar het is ons lokale streekblad voor dit heel bijzondere stukje Nederland waar ik zo trots op ben.

Wil je weten wat er in de streek speelt en waar je beslist naar toe moet, dan sla je het ZVA open en je weet het. De gemiddelde passant of toerist die door deze streek rijdt ziet dat niet meteen, maar als je hier een tijdje woont dan zie je het elke dag. De gelijktijdige ongelijktijdigheid. Leven in het heden en verleden. En dat schilder ik met genoegen voor mijn ‘Zeeuwse collectie’ die permanent te zien is bij Galerie en Kunstcafé Lokal 54.

Met enige regelmaat vul ik de Zeeuwse serie schilderijen aan. Dan rij ik met mijn moderne auto, naar een moderne galerie in een moderne stad. Net als elk ander modern plekje in Nederland. Maar ik breng dan een stukje Zeeuws Vlaamse trots, nostalgie en passie voor het land waar ik zo vol van ben.